Home Weblog

Weblog

Frits


In de reeks ‘leuke ontmoetingen’ stel ik u voor aan Frits Wester, parlementair verslaggever bij RTLNieuws. Frits behoort tot de absolute Nederlandse Journalistieke Top met veel scoops en een eigen visie op de Haagse politiek. Gisteren zaten we in het programma ‘De leugen regeert’ als ‘mediaraad’. Dat is een tweekoppig college van bemoeiallen die kritiek spuien op collega’s zonder zelf op de korrel te worden genomen. En ik zal u eerlijk zeggen, dat is ook wel eens leuk op zijn tijd. Frits en ik waren dan ook goed op dreef.

We kwekten over censuur ‘bestaat, bestond en zal altijd bestaan’; Bolivia, waar ze volgens een gast geen indiaan als president hebben,‘Morales ziet eruit als een Indiaan en vindt zich een indiaan’ en over Artsen Zonder Grenzen die weinig directe overheidssteun krijgt en dus een niet-gouvermentele organisatie is, 'check en check’.

U kunt het hier terugzien.

Frits en ik liggen elkaar wel. Zelfs na een verhit debat over wel of geen censuur bij RTLNieuws na de bombardementen op het dorp Qala-e-Ragh juni vorig in Urzugan, kijken wel elkaar weer aardig en respectvol in de ogen. Buiten beeld spraken we over onze kinderen, dat verslaggeving zoals wij dat beoefenen (dus ongebonden aan embargo’s en andere overheidsrestricties) veel leuker is dan een hoofdredacteurschap en genoten van de complimenten van presentator (en gelegenheidsfotograaf) Felix Meurders en de hele redactie die ons dit seizoen weer graag terugzien.
 

You Tuben


Vandaag geen inspiratie dus wijs ik u gemakshalve door naar wat leuke filmpjes van mij uit Uruzgan:
Twee van de site van het praatprogramma Pauw & Witteman over een
opiumjunk
en
psychiatrische patiënten
Plus de uitzending van 9 september met drie ‘instarts’ van mij van P&W
En de fraaie column uit "De Leugen Regeert van Francisco van Jole over
de schone oorlog in Uruzgan

Foto van opiumjunk in Tarin Kowt. Lopen er honderden van rond.
 

Heimwee Naar de Talib


Vandaag, zeven jaar na 9/11 schrijf ik in De Pers over de heimwee naar de talibantijd tussen 1996 en 2001. De Amerikaanse invasie ‘Enduring Freedom’ verdreef de gastheren van Osama Bin Laden uit de steden. Bij mijn bezoek constateerde ik dat toenemende onveiligheid, corruptie, een tandloze regering en wild militair optreden van buitenlandse troepen veel Afghanen weer doen verlangen naar die Goede Oude Tijd. Zo ook bij een jonge chirurg uit Kandahar. “Mijn vier kinderen gaan al twee jaar niet meer naar school. Mijn vrouw en ik geven ze thuis les. We zijn bang dat ze op straat worden ontvoerd.” Volgens de dokter werkzaam bij het lokale ziekenhuis stuurt de helft van de beter gesitueerden, zoals artsen, ingenieurs, zakenmensen en hogere ambtenaren in het zuiden, hun kroost niet naar een onderwijsinstelling uit vrees voor kidnapping door criminelen. “De regering van Hamid Karzai kan ons niet beschermen. Als ik de bus neem naar Kabul en we worden aangehouden en ze horen dat ik arts ben schieten ze me meteen dood. De daders? Ze zeggen dat het Talibs zijn maar niemand weet het zeker. Het zijn tegenstanders van de regering, tegenstanders van de mensheid of gewone boeven. Mijn student-collega reisde twee dagen geleden van Kabul naar Kandahar. Hij telde tien doden langs de weg.”
Bij vlagen verlangt de arts terug naar de talibanregering.“Je had geen televisie en geen muziek, Maar je dacht niet aan ontvoering. Dieven werd de rechterhand en linkervoet afgehakt, moordenaars hier op het plein opgehangen. Alleen die aanpak werkt in Afghanistan.” Voordat de rust terugkeert in Afghanistan wachten vijf tot tien jaren van anarchie. Tegen die tijd zijn z’n kinderen volwassen zonder schoolopleiding,“ voorspelt de arts.
Veel inwoners van Kandahar, de tweede stad van Afghanistan en ooit de religieuze hoofdstad van de taliban, kennen inmiddels de twee zijdes van de medaille. Na de Amerikaanse aanval galmt er weer muziek in de bazar. De minder prettige keerzijde is de toegenomen criminaliteit en de oorlogsellende. Een constructiewerkgever die zich uit angst uitsluitend per auto verplaatst, legt de schuld bij de buitenlandse militairen, waarvan er inmiddels bijna 70.000 in het land zijn gelegerd. “Ze brengen geen veiligheid of opbouw.” Ook de regering in Kabul doet niks: “Na zeven jaar hebben we nog steeds alleen enkele uren per dag elektriciteit. Wat is gebeurd met al die miljarden dollars hulp?” Door de werkloosheid en de gestegen voedselprijzen kiezen veel armen voor de Taliban want die betalen geld als je voor ze vecht. Zelf zou hij nooit een talib willen zijn, maar het begrip groeit. “Een vriend van mij in een dorp kreeg bezoek van de taliban. Hij vroeg waarom ze vochten. Een talib antwoordde: ‘Als een bewoner van een ander dorp bij jou de deur intrapt, dan verzet je je toch ook? “
Kandahar is anno 2008 een belegerde burcht. De uitvalswegen zijn in handen van de Talibs en door de bevrijding van duizend gevangenen medio juni uit de lokale bajes tonen de jihadstrijders met de zwarte tulband ook binnen de muren hun macht. Lang niet iedereen treurt daarom. In de talibantijd kostte een bruid 500 dollar, zo’n 350 euro. Als een vader meer vroeg voor zijn dochter, kreeg ie straf. In de huidige vrije economie is de prijs tot 55.000 euro. Weinig jongens kunnen zich dat veroorloven en blijven ongewenst ongetrouwd. Veel jonge vrijgezellen zien de terugkomst van de taliban alleen al daarom wel zitten.

PS Als foto nu maar een eens lekkere boy: Sylvester Stallone bezoekt Afghanistan in de film Rambo 3.( Krijg ik geen verder gezeur over seksistische voorkeur.)
 

Politica Embedica


Dit woord kent u niet. Klopt! Het is brandnieuw. Wat ‘Politica Embedica’ betekent, valt te raden. Ditmaal geen ingesnoerde journalist maar een vastgelijnde vrouwelijke politicus op bezoek bij ‘onze’ mannen en vrouwen in het woeste zuiden van Afghanistan. Ik bedacht het woord toen ik de website van Groen Links Tweede Kamerlid Femke Halsema las. Vorige week was ze op bezoek in Uruzgan en pende haar ervaringen op. Die speelden zich vooral af binnen de dikke muren van bastion Kamp Holland en achter duimdik plaatijzer van een Bushmaster. Je ziet dan geen flikker maar toch schrijft ze: ‘Onmiskenbaar is de situatie in Uruzgan zelf iets beter geworden.’ Vreemd want ik was er in dezelfde periode en sprak met veel plaatselijke bewoners. Die zeiden juist dat het veel onveiliger was geworden.
Terug naar de website van Femke. Daarin schrijft ze verder: ‘Na twee bezoeken ben ik ervan overtuigd dat de Nederlandse militairen trouw, zorgvuldig en met zo min mogelijk geweld uitvoering geven aan hun opdracht.’ Nou Femke, had dat nou eens gezegd in het gezicht van de inwoners van het dorp Khala-e-Ragh dat juni vorig jaar werd bestookt vanaf datzelfde Kamp Holland met een pantserhouwitser. Ruim 70 doden volgens een parlementslid uit dat zelfde dorp. Of had wat navraag gedaan bij de nabestaanden van de honderd slachtoffers of zo in het district Deh Rawod die in september vorig jaar vielen. Weet uit gesprekken dat die mensen anders tegen de formulering ‘zorgvuldig’ aankijken.

Ik noem die bombardementen omdat de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch eergisteren een rapport publiceerde waarin wordt gesteld dat het aantal burgerdoden in Afghanistan als gevolg van luchtaanvallen van zowel de VS als de Navo in 2007 bijna is verdriedubbeld tot 321. Zelf twijfel ik of het aantal klopt. Uit cijfers die lokale artsen mij hebben bezorgd, zijn er vorig jaar in Uruzgan alleen al zo’n 200 burgerdoden gevallen bij bombardementen door vliegtuigen en artillerie.
Boos ben ik op Femke als ik hoor hoe koel ze reageert over de mishandeling van een arrestant door een hond waarvan de overtuigende bewijzen in De Pers en gisteren ook bij de uitzending van Pauw & Witteman werden getoond. Over deze zaak noch over de bestaande waslijst van mishandeling van arrestanten in Uruzgan wil Femke een Kamervraag stellen. Ze gelooft de minister op zijn blauwe ogen dat het allemaal ‘eigen schuld-dikke bult’ is van die weerbarstige Afghanen als ze zich bezeren bij arrestatie.
Gemiste kans voor Femke, moeten we maar denken.

Nog dit. Ik word wild gebeld door allemaal mensen die willen weten wat ik van de twee uitzendingen vond van P&W uit Uruzgan. Wel nu. De eerste uitzending vond ik te eenzijdig. Als generaal Peter van Uhm over zijn gesneuvelde zoon mag praten dan had daar ook best een Afghaanse vader bij gemogen die vertelt wat er door hem heen ging toen zijn kind door Nederlands vuur werd omgebracht. De tweede uitzending vond ik goed. Maar vooral dankzij de twee interviewers. Het was helemaal uitmuntend geweest als ik ook aan tafel had gezeten. Had ik wat uitspraken van onze Minister en onze Femke kunnen rechtzetten.
Gemiste kans voor mij, moeten we maar denken.

De foto heb ik gepikt van haar website. In eerste instantie had ik een poster geplaatst van haar die hing ergens op Kamp Holland. Maar deze dekt beter het verhaal: Wel kritiek op het Amerikaanse optreden in Afghanistan en de behandeling van gevangenen in Guantanamo bay (geheel terecht), maar stil over Nederlandse excessen (geheel ten onrechte). Met dank aan Dutchmarbel.
 

Happen naar de baas!


De foto toont de littekens van hondenbeten die Abdul Nabi (30) in Uruzgan opliep bij zijn arrestatie op 7 augustus. Volgens Defensievoorlichting zou deze Abdul “een grote Talibanboef” zijn en zich hebben opgehouden in dezelfde Khala als de Taliban-schaduwgouverneur Bari Ghul. Na arrestatie door Australische Special Forces wist hij zich van zijn boeien te bevrijden en viel hij de hondengeleider aan. Waarna de beten volgden. Waarom Nabi ondanks zijn nauwe contacten met de Taliban toch na drie weken werd vrijgelaten is de woordvoerder niet duidelijk. Zelf verklaarde Nabi tegenover mij dat hij na het irrigeren van zijn land plots thuis werd overvallen en tegen de muur werd geworpen en op zijn gezicht geslagen. “Ze lieten een hond me bijten.” Dat de hond tegen boer Nabi is ingezet om een vluchtpoging te verijdelen of om eventueel zijn verzet bij arrestatie te breken, lijkt onwaarschijnlijk. De beten staan niet in een arm of kuit maar in beide bovenbenen op vrijwel dezelfde hoogte. De littekens lopen voornamelijk horizontaal wat er op zou kunnen duiden dat hij is gebeten toen hij al op de grond lag. Daarbij was hij als eenling geen partij voor getrainde militairen.
De mishandeling hield niet op. “Op de weg kreeg ik stroomstoten op mijn rug.”

Het geval Abdul Nabi staat niet alleen. Volgens de tweekoppige team van de Onafhankelijke Afghaanse Mensenrechtencommissie AIHRC in Tarin Kowt, Abdul Ahad en Abdul Shakoor, komt mishandeling door buitenlandse troepen veelvuldig voor in Uruzgan. Abdul Ahad: “We hebben de verklaring van zes gevangenen die nu in de gevangenis zitten die zeggen dat ze werden geslagen, geschopt, en elektrische schokken kregen toegediend. Sommigen zwaar, anderen minder.”
Hoogleraar Internationaal humanitair Recht Liesbeth Zegveld stelt dat het inzetten van een hond tegen weerloze gevangenen een ‘mishandeling’ is. “Het toedienen van stroomstoten kan onder de categorie oorlogsmisdrijven vallen.”

De laatste maanden neemt het aantal meldingen over marteling en mishandeling van arrestanten door buitenlandse troepen in Uruzgan toe. Door de zware censuur en bewegingsvrijheid opgelegd aan bezoekende journalisten vormt dit slechts het topje van de ijsberg.
-In april berichtte NRC Handelsblad over het naakt in de kou laten staan van drie verdachten in Kamp Holland in januari 2007.
-Een medewerker van Buitenlandse Zaken nam in juli en december vorig jaar verklaringen op van gevangenen die door Nederlandse militairen zou zijn geslagen. Oud-commandant der Strijdkrachten Dick Berlijn sprak zelf over ‘onregelmatigheden’.
-In april dit jaar verklaarde Taliban-verdachte Din Mohammed tegenover De Pers dat, nadat hij net daarvoor was neergeschoten, een Nederlandse militair een voet op zijn hoofd zette. -Vorige week nog verwierpen Australische militaire onderzoekers de klacht van de mishandeling van vier gevangenen waaronder een 70-jarige man en een 25-jarige man met één been die eind april waren gearresteerd, uitgekleed en geslagen.
-Ook werden vier gevangenen een etmaal opgesloten in hondenkennels wat leidde tot een politieke rel omdat het vernederend zou zijn. Volgens de Australische onderzoekers waren de behandelingen ‘redelijk en humaan’.

Wie dit leest begrijpt ook Task Force Uruzgan, waarin Nederland de Lead Nation is de strijd moeilijk kan winnen. Met het mishandelen van gevangenen win je natuurlijk nooit de ‘hearts & minds’.
 

Relatieve Rust


Sorry voor de lange radiostilte maar na een lang verblijf in Afghanistan ben ik weer boven water (boven zand & stof kan ik beter zeggen). Vanaf morgen stuur ik u weer berichten die dichter bij de waarheid liggen dan de uitspraken op persconferenties van Defensie in Den Haag. Zo stoor ik me vandaag al weer gruwelijk aan de mededeling in nagenoeg alle kranten dat ‘na een lange periode van relatieve rust’ gisteren bij een bomaanslag een Nederlandse militair is omgekomen. Hoe triest de dood van de 21-jarige Jos ten Brinke ook is, hij is niet het enige slachtoffer de laatste maanden. Zo kwamen de eerste week van augustus zes mensen (vijf kinderen en een bejaarde man) om het leven bij een bombardement in het district Khas Uruzgan. De weg tussen Tarin Kowt en Kandahar is bijna dagelijks het toneel van schietincidenten, zoals elders in de provincie.
De veiligheidssituatie in Uruzgan, anders dan Commandant der Strijdkrachten Peter van Uhm u wijsmaakt, is slecht. Nog een voorbeeld. Tot driehonderd meter. Zo dichtbij wist de Taliban-zelfmoordenaar op zondag 23 augustus Kamp Holland te naderen. Zijn doelwit was de machtigste politiechef van de provincie, Matiullah Khan, die de aanslag overleefde. De korte afstand tot dikke vestingwallen waarachter ruim duizend Nederlandse militairen zich veilig wanen, is veelzeggend, meldde de politiechef mij wijzend naar de afgerukte ledematen verspreid over het veld. Op de vlucht blies de Talibanstrijder zichzelf op. “De volgende keer dragen ze raketten mee om Nederlandse militairen te beschieten.” Matiullah Khan die het commando voert naar eigen zeggen 1.500 agenten noemt de veiligheidssituatie “50 procent” slechter dan vorig jaar. En hij kan het weten. “De Talibs zijn overal en hebben meer en modernere wapens dan wij.”
Een veiligheidsfunctionaris van een niet-gouvermentele organisatie in zuid-Afghanistan beaamt de crisis en meldde me dat de opium inmiddels is verkocht en dat met de opbrengst nieuwe wapens en munitie zijn gekocht. Grote aanvallen verwacht hij niet. De Taliban zal vooral hit- en run acties uitvoeren en nog meer gebruik maken van bermmijnen. In Tarin Kowt zouden twee zelfmoordenaars rondlopen op zoek naar elk persoon met een hoog profiel; de gouverneur, buitenlandse militairen of politiechefs. De extreem religieuze opstandelingen zouden volgens hoge functionarissen van de Afghaanse Nationale Veiligheidsdienst NDS in Uruzgan drieduizend man onder de wapenen hebben. Hun invloedsgebied begint aan de stadsgrens van Tarin Kowt. Een lokale arts schatte bij mijn bezoek dat de helft van de provinciehoofdstad inmiddels tot aanhangers van de Taliban behoort. Een apotheker in het centrum vult aan. “De Afghaan is pragmatisch. Hij kijkt wie wint en volgt deze. En het gaat alleen maar slechter in Uruzgan.”

Foto toont buitgemaakte wapens in april dit jaar. Sindsdien is het er niet beter op geworden.
 

Het Nederlandse Vingertje

e laatste dagen grijns ik vals. U weet wel: Zo’n onsymmetrische bananenlach in een licht schuddend hoofd. Van rechts naar links en weer terug. Want wat ik hoor, daar kan ík met mijn verstand niet bij.
Voor de goede orde, het gaat niet om zaken die ik momenteel meemaak op reportage in Afghanistan. (Die details leest u binnenkort) Nee, het gaat om wat ik via de radio hoor uit het verre Nederland. Zo zendt de omroep Llink het programma ‘Nieuwsllink’ uit over Nederlandse journalisten die in verre landen collega’s vragen hoe onafhankelijk zij kunnen werken. Heb thuis al eerder een aflevering gezien waarin presentator Roelof Hemmen een Turkse tv-zender bezocht. Vandaag gaat het over persvrijheid in Azerbeidzjan. An sich juich ik dergelijke programma’s toe. An sich.

Vrije journalistiek is een belangrijke peiler voor democratie, vrede en welvaart. Dat verdient alle steun. Het Llink programma is goed gemaakt en ik vind de omroep een aanwinst. Toch stoort mij iets. Misschien kan Llink daar zelf niets aan doen en wordt het mij gewoon allemaal te veel. Momenteel worden in tal van programma’s, journaals en krantenartikelen landen de maat genomen inzake hun persvrijheid. In China deugt er niets van toont programmamaker Paul Rosenmöller. Hij werd aangehouden door de politie. En ook de Russen draaien in hun oorlog met Georgië de mediaschroeven stevig aan. Zo keek correspondent Peter d’Hamacourt serieus boos toen hij bij Eenvandaag opsomde wat de tv-kijker in Moskou allemaal wordt onthouden. Om over Afrika en het Midden-Oosten maar te zwijgen. Het is allemaal waar. En het is allemaal een schande. En het is goed dat het wordt vermeld. Maar toch irriteert mij dat verwijtende vingertje.

Want ook Nederlandse journalisten mogen (of willen) de waarheid over wat zich precies afspeelt in de provincie Uruzgan, waar Nederlandse militairen zijn gelegerd, niet vertellen. Wie verhaalt over onnodige bombardementen op burgerdoelen wordt gecensureerd. Wie zijn rug recht houdt, wordt verder werken door intimidatie onmogelijk gemaakt. Of die journalist wordt het slachtoffer van een misselijkmakende lastercampagne. Precies zoals in Turkije, China, Rusland en noem maar op. Alleen wordt de Nederlandse situatie niet aan de kaak gesteld.
Misschien moet ‘Nieuwsllink’, als aanvulling, de vinger eens wijzen op de vaderlandse journalistiek. Anders moet een dictatoriaal land maar eens een kritische journalist naar een Nederlandse redactie sturen. Om flink terug te schoppen. Kunnen we eens echt lachen.

Geen foto want ik ben onderweg.
 

Dag Stan


De dood van RTL-cameraman Stan Storimans (39) was een harde klap vandaag. Onvrijwillig werd ik weer eens met de neus op de dodelijke feiten gedrukt. Moedige kerel en dan zo’n einde. Stan is de zevende in de recente Nederlandse oorlogsverslaggeving. Zonder iemand de les te lezen wil ik graag de drie factoren vertellen die bepalen of je een oorlog als journalist overleeft.
A) Een goede voorbereiding. Zo moet je de geschiedenis van het conflict kennen. Waarom wordt er gevochten en wie tegen wie? Je draagt geen legergroen en legerschoenen. Maar ook geen fluoriderende jacks als je stiekem door de jungle moet lopen.
B) Goede contacten. Een goede gids door het mijnenveld is een uiteraard echte live-saver. Maar volg ook de bevolking. Bij conflicten weten lokalen waar de veilige routes zijn bij beschietingen. De smalle achterafstraatjes van Sarajevo tijdens het beleg tussen 1992 en 1995 boden de beste bescherming. Je liep uit het zicht en de kogels vlogen over je heen.
C) Geluk is de meest onzekere factor voor de war correspondent. Waar een bom valt weet je nooit van te voren. Ook niet waar de anti-personeelsmijn ligt begraven. Wel kun je mazzel afdwingen. Blijf weg van strategische doelen als vliegvelden, kazernes, stations en zendapparatuur.
En toch ging het al eerder zesmaal fout. Overmoed, pure pech en slechte kennis van het terrein waren aanwijsbare factoren. In 1982 kwam in het Midden-Amerikaanse El Salvador de verslaggevers Koos Koster en Jan Kuiper, cameraman Joop Willemsen en geluidsman Hans ter Laag om het leven. Op weg naar de guerrilla liepen ze in een hinderlaag van het Salvadoriaanse leger. Geweervuur dat volgens de enige overlevende van voor en opzij kwam, maaide binnen enkele minuten de groep neer. Hoe het leger op de hoogte was van de komst van het camerateam is ruim 25 jaar later nog altijd een raadsel. Was er verraad binnen de guerrilla? Werden hun telefoons of hun hotelkamers afgeluisterd? Werden ze gevolgd? Zes dagen voor hun dood werd het viertal meegenomen door verhoor bij de veiligheidsdienst Policía de Hacienda. Op het lichaam van een dode guerrillastrijder was de naam gevonden van Koster en het nummer van zijn hotelkamer. Eenmaal vrij sloegen ze adviezen in de lucht om het land zo snel mogelijk te verlaten. Een extreem rechtse groepering Maximiliano Hernández Martínez eiste de moordaanslag op. ‘Dit is de eerste groep van pseudo-journalisten in dienst van het internationaal subversisme die ter dood zijn veroordeeld door patriotten van onze organisatie.’ De moord op de vier journalisten is de grootste tragedie in de ruim vier eeuwen Nederlandse oorlogsverslaggeving.
In 1989 kwam cameraman Cornel Lagrouw om in het leven. Opnieuw is het kleine El Salvador de plek des onheils. In het zuidelijke dorp San Francisco Javier raakte de dertigjarige Lagrouw geboren in Arkel, Zuid-Holland verzeild in confrontatie tussen guerrillastrijders en militairen. Professional pur sang richt hij zich op om de clash vast te leggen. Dan valt hij achterover. Een kogel doorboorde zijn long. Het kan een verdwaalde kogel zijn geweest, maar volgens zijn collega Cees Elenbaas met wie hij die dag aan het werk was, zagen de militairen dat hij cameraman was: “Ik weet zeker dat het een gericht schot was. Daar bestaat geen twijfel over.”
Tien jaar later in september 1999 sprong Sander Thoenes in Oost-Timor achterop een brommertaxi. Enkele uren eerder arriveerde de correspondent voor de Britse Financial Times op de van Indonesië afgescheiden minirepubliek. De geboren Enschedeënaar wilde nog snel wat citaten van de bevolking vergaren over hun nieuw verkregen vrijheid. Zonder informatie in te winnen over de frontlinies gaf hij opdracht een risicovolle wijk in te rijden. Daar rijdt hij recht in de armen van dronken Indonesische soldaten. Ze snijden hem de pas af, doden hem en verminken zijn lichaam door zijn lippen en oren af te snijden.
En nu dus Stan Storimans, stoere man, grote mond, gouden hart. Samen met collega Jeroen Akkermans die gewond raakte, was hij aan het werk op een plein in de stad Gori toen een granaat insloeg. Een scherf raakte zijn dodelijk zijn achterhoofd. Het was pure pech. De verkeerde plek op het verkeerde moment.
Risicoloze oorlogen bestaan niet. Georgië is niet de Efteling. Maar toch rijden morgen weer verslaggevers overtuigd van hun plicht om als ooggetuige de wereld te informeren de poort uit. Soms al twintig jaar lang, zoals RTL-cameraman Stan Storimans. En zo hoort het ook.
 

Kamervragen kosten Uruzgan-missie


De Tweedekamerfractie van de PvdA wil inzicht over de totale kosten van de Nederlandse bijdrage aan de ISAF-missie in Uruzgan. Volgens de berekening in De Pers (zie vrijdag 1 augustus) valt de rekening viermaal zo hoog uit als geraamd, namelijk twee miljoen euro per dag. Kamerlid Angelien Eijsink boos dat de post ‘veteranen’ als enige op de hele begroting niet is ingevuld, vraagt aan Minister van Defensie Eimert Van Middelkoop uit welke middelen de overschrijding moet worden gefinancierd.
De Tweede Kamerfractie van de SP op haar beurt wil dat de Algemene Rekenkamer de kosten onderzoekt van de militaire missie in Uruzgan. Tweede Kamerlid Harry van Bommel wijst naar een “een vernietigend rapport” uit 1997 over de kosten van vredesoperaties. “De conclusie luidde toen dat Defensie ‘onvoldoende inzicht' had in de totale werkelijke uitgaven voor het uitvoeren van vredesoperaties.’ Volgens Van Bommel plant Defensie plant te optimistisch. “Ze gaan uit van te lichte inzet van mensen en materieel. Daardoor overschrijden ze het budget.”
Defensie-minister Van Middelkoop bevestigde overigens in het radio-uitzending van Tros Kamerbreed afgelopen zaterdag de uitgave van twee miljoen per dag. Hij noemde de rekening: ‘in die orde van grote’.
Voor mij is het duidelijk: Geen zicht op de middelen = Geen strategie! De Tweede Kamer schreeuw ik in de oren: ‘Word Wakker’!’
 

Sardinië Vrij


Terwijl u lag te bakken op het strand, bezocht ik tijdens een werkvakantie het Italiaanse eiland Sardinië. Daar woedt, hoe kan het ook anders als ik op bezoek kom, een heuse strijd om onafhankelijkheid. Nou ja, vooral met woorden. Hoe de machtsverhoudingen liggen op Sardinië daar ben ik bij mijn gesprekken aan de espressobar niet achter kunnen komen. Het eiland kent al een regionale autonomie maar dat is niet voor iedereen voldoende. De radicalen bestaan uit een geïsoleerde groep van linkse intellectuelen aangevuld met vrijgevochten eilandbewoners die sowieso een hekel hebben aan autoriteit. Ze zien Rome als een belemmering in het vrije ondernemersschap zien. De vlag van Sardinië bestaat niet-voor-niks uit vier roverskoppen. Het eiland is sinds mensenheugenis een piratennest. Tegenstanders zijn te vinden in de rechtse hoek. De tweestrijd laat zich makkelijk lezen op de foto (genomen door mijn zoon Thomas) waarin een leuze om het vrije linkse Sardinië is overgespoten met een hakenkruis.
Twee jaar geleden was ik op het noordelijker gelegen eiland Corsica waar ook een miniem deel van de bevolking zich wil vrijvechten van moederland Frankrijk. Van mij mag elk eiland of regio zich afscheiden. Zo ben ik ook geen tegenstander van een Vrij Wallonië of een Vrij Vlaanderen, mits de meerderheid van de bevolking dat wenst. Gewapenderhand je zin doordrijven is dom.
 

De Oorlog van Drie Miljard


Dat de oorlog in Uruzgan niet lekker loopt, dat weet u als trouwe lezer. Dat de strijd in die Afghaanse provincie zevenmaal meer kost dan begroot, is voor u misschien nieuws. Vandaag becijfer ik in De Pers dat Nederland twee miljoen euro per dag betaalt voor Task Force Uruzgan. Materieel- en personeelskosten vormen slechts een deel van de prijs. Vooral de langlopende medische verzorging en uitkeringen aan militairen verhogen de eindrekening met honderden miljoenen euro’s.
Een voorbeeldje: Zo’n 20.000 Nederlandse militairen dienen tot 2010 in Uruzgan. Bij een gunstig scenario houden 1.000 militairen Post Traumatische Stress Stoornis PTSS over aan hun uitzending. Advocaat Henk van der Meijden, gespecialiseerd in militaire zaken, zegt dat uit zijn praktijk blijkt dat ruim de helft voor het leven werkloos en arbeidsongeschikt blijft. “De daaraan gerelateerde uitkeringen dienen veelal door defensie te worden gedragen. Dan praat je over bedragen van 0,5 tot 1,5 miljoen euro per persoon.”

Een rekensom leert het volgende:. De initiële kosten van de Uruzgan-missie becijferde het kabinet bij het begin van de missie op 1 augustus 2006 op 380 miljoen euro.
Dat komt neer op 520.000 euro per dag.
Inmiddels is dat bedrag voor de eerste twee jaar verhoogd tot 580 miljoen euro. Voor de verlening tot eind 2010 is een bedrag vrijgemaakt van 540 miljoen euro. Voor het afbreken van de basis en het repatriëren van de wapens en manschapen uit de Zuid-Afghaanse provincie naar de Nederlandse kazernes is nog eens 115 miljoen euro uitgetrokken. Totaal dus 1.235 miljoen euro voor vier jaar Uruzgan-missie.
Dat is ruim 845.000 euro per dag.

Daarbij komen dus de kosten voor de nazorg en pensioenen. Omdat die zelfs voor het Nederlandse parlement onbekend zijn, biedt het recente boek ‘De oorlog van 3 biljoen’ van de Amerikaanse economen Jospeh Stiglitz en Linda Bilmes een richtlijn. Zij rekenden uit dat Afghanistan-invasie in 2001 en de Irak-oorlog van 2003 de Verenigde Staten tot nu toe 845 miljard dollar kost. In een ‘realistisch–gematigde scenario’ schatten de economen dat de lange-termijnkosten voor de invaliditeitsvergoedingen en gezondheidsuitkeringen op 683 miljard dollar. Bijna net zoveel als de kosten voor de oorlog tot nu toe.
Wanneer we de behandeling, nazorg en uitkeringen van veteranen even hoog schatten als de oorlogsvoering in Uruzgan komen we op een bedrag van ongeveer anderhalf miljoen euro per dag.

Maar dan zijn we er nog niet. Daarbovenop komen schadeposten als een neergestorte F-16 (40 miljoen euro) , twee Chinooks (100 miljoen) en een verwoeste Apachegevechtshelikopter (40 miljoen euro). Verschillende gepantserde viertuigen zijn inmiddels vernield. De kosten voor vervanging en extra bestellingen bedragen nu 200 miljoen voor de eerste twee jaar. Veel van de Apache-gevechtshelikopters, Chinooks-helikopters en veel van het rijdend materieel voor de waarde van miljarden euro’s zijn op het einde van de missie zo goed als afgeschreven en moeten worden vervangen. Door de sterk gestegen olieprijs hakken de transportkosten de komende twee jaar steviger in het budget. Tel daarbij op de prijs van de ontwikkelingshulp aan Uruzgan die in vier jaar naar schatting zo’n 140 miljoen euro zal bedragen. Veel geld van het Uruzgan-geld zal het kabinet tegen een stijgende rente moeten lenen.
Dan komen we voorzichtig geschat op twee miljoen euro per dag. Totaal is het dus 2 miljoen euro maal 1461 dagen= 2.922 miljoen, afgerond drie miljard euro voor vier jaar knokken.

Utruzgan komt daardoor ruim zevenmaal duurder uit dan het oorspronkelijke budget voor de Uruzgan-missie waarmee de Tweede Kamer in januari 2006 akkoord is gegaan.

Bij het schrijven vond ik de opmerking van PvdA-Tweedekamerlid Angelien Eijsink bijzonder. Ze vraagt al jaren aan de regering om gegevens over de veteranenkosten. Tevergeefs. “Wij, als parlement, krijgen er geen zicht op. Het kabinet geeft over de missie in Uruzgan keurige staatjes over de kosten van het eten en de aanschaf van het materiaal. Maar bij de post ‘Veteraan’ staat dat het later wordt ingevuld. Ik wil een bedrag maar de regering zegt; als er geld nodig is, komt het wel. Een duidelijke veteranenzorg was zelfs een voorwaarde bij de PvdA voor de uitzending naar Uruzgan. Het is nooit gebeurd.”

Ik vind dat het kabinet bij terugkeer van reces direct duidelijk moet bieden. Zeker nu Nederland misschien ook na 2010 in Uruzgan blijft, zoals deze week is geopperd door oud-NAVO-ambassadeur in Afghanistan Maurits Jochems.
 
JPAGE_CURRENT_OF_TOTAL

Nieuwsbrief







Laatste artikelen